Orisant, verdronken eiland in de Oosterschelde

Verdronken dorpen in Zeeland
Aandijke (ook Aendike)	Verdronken dorp in Zeeuws-Vlaanderen. Aendicke lag op het voormalige eiland van Zaamslag.
Agger	Verdronken dorp in het Land van Reimerswaal. Agger ging in 1551 ten onder.
Assemansbroek	Het dorp Assemansbroek bestond waarschijnlijk al in de dertiende eeuw. Het lag tegenover Bergen op Zoom op de westelijke oever van de Schelde. Het verdronk in 1530.
Assenburg	Dorpje op het voormalige eiland Borssele. Het verdronk tijdens de stormvloeden van 1530 en 1532.
Auwersluis	Gehucht in de voormalige heerlijkheid Saeftinghe.
Avenkerke (ook Brielle)	Een van de vier verdronken dorpen op het eiland Wulpen. Dit eiland lag in de Middeleeuwen voor de kust van Zeeuws-Vlaanderen. Ten noorden van Wulpen lag het eiland Koezand. Ten noordwesten bevond zich het eiland Schoneveld. Rond 1570 ging Wulpen als eiland ten onder. De laatste resten waren aan het eind van de zeventiende eeuw verdwenen.
Baarzande (ook Bardesant, Burdasanda of Bersant)	Baarzande lag ten noordoosten van het voormalige eiland Cadzand. Verdronk rond 1500.
Bakendorp (ook Badickedorp)	Dorp ten zuiden van Baarland. De stormvloed van november 1530 vernielde Bakendorp. Na herdijking verdween het door dijkvallen geleidelijk in de Westerschelde. De enige herinnering aan Bakendorp is de grafsteen van pastoor Jan Lenaerts die op 28 april 1518 stierf. Die steen bevindt zich nu in de kerk van Hoedekenskerke. Tot in de negentiende eeuw was er bij Bakendorp een overzetveer naar Zeeuws-Vlaanderen. De resten van Bakendorp waren tot 1957 in het landschap terug te vinden. Daarna voltooide een radicale ruilverkaveling het werk van het water en verdwenen de laatste resten van Bakendorp.
Beoostenblije	Nederzetting bij Axel. Bij de verovering van Axel door prins Maurits in 1586 moesten de bewoners van het dorp Beoostenblije een goed heenkomen zoeken. Ze keerden nooit meer terug.
Bommenede	Bommenede aan de noordkant van Schouwen-Duiveland wordt in 1153 genoemd als eigendom van het Cisterciënzerklooster van Ter Duinen in Vlaanderen. Het dorp overleefde twee overstromingen in 1530 en 1532 en een brand in 1540. In 1575 belegerde de Spaanse bevelhebber Mondragon Bommenede en schoot het tot stadje geworden dorp in stukken. Het kwam die klap nooit meer te boven. De Grevelingen deed in de zeventiende eeuw de rest. De laatste bewoners vertrokken in 1684. De resten van Bommenede staken bij eb nog jaren boven water.
Borrendamme	Borrendamme verschijnt in 1297 voor het eerst in de archieven. Het dorp lag ten zuiden van Zierikzee. De stormvloeden van 1530 en 1532 zorgden ervoor dat het dorp bijna verlaten raakte. In 1570 en in 1610 gebruikte men de resten van het dorp om bressen in de zuidelijke dijk van Schouwen-Duiveland te dichten. De fundamenten van de kerk bleven tot 1822 zichtbaar. De kerk lag 800 meter ten westen van het havenhoofd van Zierikzee.
Boterzande	Verdronken dorp in Zeeuws-Vlaanderen. In de archieven van de St.-Pietersabdij te Gent komt dit kustdorp al in 990 voor. In 992 kreeg de abdij een hoeve met bijbehorende grond geschonken in Boltreshanda. Het dorp lag ten noorden van Biervliet. Er moet ter plaatse buitendijks een flink schorrengebied hebben gelegen. Dit voorland komt in de archieven voor als utdick en huutdijc. Boterzande verdween op 8 oktober 1375 in de golven van wat nu de Westerschelde heet.
Brieskerke (ook Breiskerke of Brisselkerc)	Een dorp in het verdronken Zuidland van Schouwen. Het dorp wordt in 1276 voor het eerst gemeld. In 1542 werd Brieskerke buitengedijkt en verdween het dorp voorgoed in de Oosterschelde.
Broecke	Het dorp Broecke lag in het oostelijk deel van het Verdronken Land van Reimerswaal. Het verdronk in 1530-1532.
Campen	Het dorp Campen op Noord-Beveland bestond al in 976. Het verdronk tijdens de stormvloed van 1530. Na de herdijking van Noord-Beveland ontstond op de plek van Campen het huidige Kamperland.
Capelle	Het gehucht Capelle bij Zierikzee deelt met Schuring in de Hoekse Waard de twijfelachtige tot de jongste verdronken dorpen van de delta te behoren. Tot 1 februari 1953 lag Capelle tussen Zierikzee en Nieuwerkerk. Het was een stevige buurtschap, een straat met een rij huizen aan weerskanten en een kruispunt. De Ramp vaagde Capelle weg en het werd nooit meer opgebouwd. In de omgeving staan nu alleen nog verspreide boerderijen.
Casuele	Voormalig dorp in het Land van Saeftinghe. Het dorp lag aan de kreek de Couveringe, midden in een uitgestrekt veengebied. Voor de bewoners was dat zoiets als Slochteren nu. Ze groeven de moer uit en verkochten deze middeleeuwse brandstof.
Claeskerke (ook Clauskinderen en Oostkerke)	Het dorp lag in het vroegere Zuidland op Schouwen, tussen Westenschouwen en Coudekerke, het dorp waarvan we nu alleen nog de kerktoren in de Oosterscheldedijk kunnen zien staan. Het langdurig met overstromingen bedreigde Claeskerke verdronk in 1511 in de Oosterschelde.
Coudekerk	Het dorp Coudekerk lag in het verdwenen Zuidland van Schouwen. Het is een van de weinige verdronken dorpen die nog zeer zichtbaar zijn in het Zeeuwse landschap. Van het dorp rest immers nog de toren. Die staat eenzaam en zonder kerk met het fundament in de Oosterscheldedijk aan de zuidkust van Schouwen-Duiveland. In 1475 lag de zeedijk nog drie kilometer van het dorp verwijderd, maar in 1583 was de Oosterschelde zover opgerukt dat de kerk moest worden afgebroken. Alleen de toren, ook bekend als de Plompe Toren, bleef staan, als baken voor de scheepvaart. In de toren is een vrij toegankelijk bezoekerscentrum over de Zeeuwse overstromingen ingericht.
Coudorpe	Het dorpje Coudorpe op Zuid-Beveland bestond al in 1267. Het raakte door overstromingen ontvolkt. In 1572 verdwenen de resten van het dorp als versterking in de Westerscheldedijk van Zuid-Beveland. De vluchtberg van Coudorpe bestaat, opgeworpen in de twaalfde eeuw, nog. Die ligt ten zuidwesten van Driewegen.
Couveringe	Dorp in het Verdronken Land van Reimerswaal.
Coxyde (ook Beniardskerke, Bingaerstkerke, Bengerskerke)	Het dorp Coxyde bij Oostburg behoorde tot het onroerend goed van de St.- Baafsabdij te Gent. Het had veel van overstromingen te lijden. In 1583 liet prins Maurits de omgeving van Sluis onder water zetten om de opmars van de Spaanse bevelhebber Parma te stuiten. De dijken bij Coxyde werden doorgestoken. De stroom schuurde geulen uit en zoog Coxyde weg in het diepe.
De Piet (ook Mude, Muiden)	De Piet. Dat is zwemmen en zonnen, want De Piet is nu vooral bekend als recreatiegebied aan de zuidkant van het Veerse Meer. Keurige aanplant, nette kreek en strand. Ooit bood het landschap dar een hel ander panorama. Zevenhonderd jaar geleden lag hier op het westelijk deel van het voormalige eiland Wolphaartsdijk het dorp De Piet. De silhouet van het dorp werd bepaald door het kasteel Muiden. Het dorp ging in 1377 ten onder. De ruïne van het kasteel stond nog lang als een baken in het Veerse Gat.
Duvenee	Dorp in het Verdronken Land van Reimerswaal. Het werd in 1275 voor het eerst genoemd. Het lag ten westen van de stad Reimerswaal. Het dorp ging ten onder tijdens de stormvloeden van 1530 en 1532.
Dyxhoecke	Verdronken dorp op Noord-Beveland. Als parochie behoorde het tot het bisdom Utrecht. Dyxhoecke bestond al in 1329. Het dorp verdronk in 1530. Overblijfselen van het dorp zijn later nog aangetroffen in de buurt van Wissenkerke
Edekinge (ook Ekingen)	Verdronken dorp op Noord-Beveland, ten onder gegaan in 1530 (mogelijk hetzelfde als Oud-Hamerstee)
Elmare	In 1375 verdronken dorp in het grensgebied van het huidige Zeeuws-Vlaanderen en Belgie. Het dorp lag nogal eenzaam in een uitgestrekt, woest veengebied ten zuiden IJzendijke. Graaf Diederik van de Elzas schonk in 1134 en 1135 20 bunder moergrond aan de St.-Pietersabdij in Gent. Die 20 bunder, 20 hectare, grond lag bij het beekje de Helmare. Het was potentiele brandstof, want er kon turf uitgemoerd worden. De monniken bouwden er een kapel ter ere van de H. Maagd, een kerk gewijd aan St.-Nicolaas en ook een molen. Er was een klooster met monniken die verbonden waren met de moederabdij in Gent. Zij bestuurden het dorp. De bewoners waren horigen, zeg maar eigendom van de monniken. Onder hun leiding brachten ze de omringende woeste grond in cultuur. Elmare werd door een weg verbonden met het nabijgelegen, eveneens verdronken Oostmanskerke.Elmare is vooral bekend geworden door een beroemd sprookje. Het dorp wordt herhaaldelijk genoemd in het dierenepos Van den Vos Reinaerde.
Emelisse	Verdronken dorp op Noord-Beveland. Het dorp werd voor het eerst vermeld in 1216. Er moet flink wat volk gewoond hebben. Uit de stukken van het bisdom Utrecht blijkt dat er twee pastoors waren. In Emelisse stonden verder een gasthuis en een nonnenklooster. Tijdens de stormvloeden van 1530 en 1532 verdween Emelisse.
Emersweert
Everswaard (ook Eversweerde)	Verdronken dorp en parochie ten noorden van Bath. De parochie behoorde tot het bisdom Utrecht. De kerk had als patroonheilige St-Johannes de Evangelist. Het dorp verdween tijdens de stormvloed van november 1530
Ganuenta	Verdronken Romeinse nederzetting in de Oosterschelde voor de kust van Colijnsplaat.
Gaternesse (ook Gathernesse, Gaternisse)	Dorp met een uitgestrekt grondgebied ten noorden van IJzendijke. Het bestond al in 1150. Een van de pastoors van Gaternesse ene Wouter Everard was een dynamisch ondernemer. En lichtelijk ijdel. Hij liet in 1357 een polder bedijken en naar zichzelf vernoemen. De Everardpolder was geen lang leven beschoren. Nog hetzelfde jaar brak de dijk en liep de verse landaanwinning onder water. Het dorp Gaternesse ging onder tijdens stormvloeden in de vijftiende eeuw. In 1660 zagen bewoners van IJzendijke voor het laatst de fundamenten van Gaternesse.
Hannekenswerve	Verdronken dorp tussen Sluis en Aardenburg in Zeeuws-Vlaanderen. Een flink dorp en er woonden keurige kerkse mensen. In 1169 vindt bisschop Walter van Doornik het prima dat de pastoor van Aardenburg en de kapelaan van Hannekenswerve onderling afspraken maken over hun dienstrooster. Tot dan toe werden de bruiloften, doop en begrafenissen van het dorp door de pastoor van Aardenburg gedaan. Nu mag de kapelaan, met speciale bevoegdheden, zelf aan de slag. Voor wat hoort wat. De man moet eenderde van zijn inkomsten afstaan aan de hoofdkerk in Aardenburg. Bij opgravingen in 1964 kwamen de resten van de kerk, beschilderde grafkelders en grafzerken tevoorschijn. In 1421 kwam de streek rond Hannekenswerve onder water te staan. In 1477 volgde nog een overstroming en tijdens de Tachtigjarige Oorlog, in 1583, staken de Sluizenaars de dijken door. Een tekst uit 1666 spreekt over: "de plaats waar voorheen Hannekenswerve placht te liggen." Het dorp was door natuur en oorlogsgeweld van de kaart verdwenen. Ongeveer op de plaats van Hannekenswerve ligt nu Draaibrug.
Roeselare	Het stadje Roeselare lag bij Aardenburg. Het wordt in 1404 omschreven als "ten eeuwigen daghen van de zee verloren".
s Heer Arendshaven	Verdronken gehucht en vissershaventje op Schouwen-Duiveland. Het lag in de buurt van Coudekerk in het nu verdronken, maar destijds door akkerbouw welvarende Zuidland.
Herkesteyn	Verdronken en/of verbrande nederzetting met kasteel op Schouwen-Duiveland.
Hughersluis (plusminus 1500)	Het stadje Hughersluis ligt verdronken in de huidige Braakman. Het was een centrum voor turftransporten per schip.
Hertinge	Verdronken dorp in de Braakman. Hertinghe lag ten zuiden van het Mauritsfort in Zeeuws-Vlaanderen. Hertinghe telde in 1469 33 woningen. In 1488 verdween het door overstroming van de kaart.
Hinkelenoord	Verdronken dorp ten noordwesten van Woensdrecht. Het dorp ging onder tijdens de stormvloed van 1552
Hongersdijk 1	Verdronken dorp op Zuid-Beveland, ten westen van Wilhelminadorp. Het ging 1334 verloren door een overstroming
Hongersdijk 2	In 1429 ontstond een nieuw Hongersdijk. Ook die nederzetting was geen lang leven beschoren. Het dorp verdronk in 1551. Een nieuwe bedijking volgde in 1708. In 1857 werden er op de plek van het tweede Hongersdijk nog grafzerken en restanten van het dorp gevonden. De vindplaats lag iets ten noorden van de hoeve Hongersdijk.
Hugevliet	Ooit geweten dat er ten noordwesten van Biervliet in Zeeuws-Vlaanderen nog een stad gelegen heeft? Toch is dat zo. Lodewijk van Male, graaf van Vlaanderen, gaf Hugevliet in de dertiende eeuw stadsrechten. De nederzetting bestond al in 1174. Hugevliet had een eigen week- en jaarmarkt. En een eigen haven aan de Westerschelde. Ondanks die voorrechten kreeg het nooit de kans een echte stad te worden. In 1375/1376 deed de Westerschelde een eerste aanval op Hugevliet. Die mislukte. In 1404 was het wel raak. Hugevliet verdween voor altijd in de golven.
Kadzand	Eiland en nederzetting in de monding van de Westerschelde. Het was een van de vele eilanden die in de Middeleeuwen in de monding van de Westerschelde lagen. Het overstroomde in 1375. Kadzand werd later aan Zeeuws-Vlaanderen vastgedijkt. De nederzetting verdween.
Kalfsteert	Buurtschap bij Perkpolder. In de zestiende eeuw voer er vanuit Kalfsteert een veer op Waarde. De Nieuhoespolder waar Kalfsteert lag, verdween in 1591 in de Westerschelde.
Kapeldorp	Verdronken dorp in het Land van Reimerswaal. Het dorp wordt voor het eerste genoemd in 1495. Er stond toen een kapel, de Ramskapel, ter ere van de Heilige Maagd en St.-Quirinus. Kapeldorp verdween tijdens de vloeden van 1530 en 1532.
Klaaskinderkerke (ook Claeskinderkerke)	Verdwenen en verdronken dorp op Schouwen-Duiveland. De oudste vermelding is van 14 januari 1286. Op die dag betalen Pieter Nobel en zijn broer een bedrag aan Floris de V in verband met de haven en het dorp Klaaskinderkerke. De kerk van Klaaskinderkerke was gewijd aan St.-Nicolaas. De laatste pastoor, in 1549, heette Michael Bense. De Allerheiligenvloed overspoelde Klaaskinderkerke. De bewoners die het overleefden, keerden nooit meer terug. In 1959 vonden archeologen het kerkhof van het dorp terug.
Koezand	Eiland in de monding van de Westerschelde. In het voorjaar van 1344 arriveerde het dijkleger op de schorren van Koezand. Die bedijking vond plaats in opdracht van vier particuliere investeerders. Onder hen was een ambtenaar van de stad Brugge. De hoogte van de dijk was 10 voet, iets meer dan drie meter. De kruinbreedte kwam op zeven voet, iets meer dan twee meter. De oorkonde waarin wordt gesproken over de bedijking van Koezand is, voor zo ver bekend, het eerste geschreven stuk waarin over de afmetingen van toenmalige zeedijken wordt gesproken. Ook de organisatie van het polderbestuur werd tot in details geregeld. In de eerste jaren woonde er achtentwintig pachters op Koezand. Ze hadden het niet breed. Overstromingen deden al tijdens de eerste jaren veel land verloren gaan. En ook nadien volgde een harde strijd om het behoud van het eiland. In 1276 konden de pachters de kosten van de dijk niet meer opbrengen. De pachtprijs werd gehalveerd. Een zeearm die Hedensee heette, scheidde de eilanden Koezand en Wulpen van elkaar. Nadat het eiland overstroomt raakte is het aan het eiland Wulpen vastgedijkt. Het verdween tijdens de Allerheiligenvloed van 1570 in de golven.
Koudekerke	Verdronken dorp in de Braakman
Kouwerve	Dorp ten oosten van Yerseke in het Verdronken Land van Reimerswaal. De naam werve duidt op een kunstmatig opgeworpen hoogte. Die heeft het dorp niet kunnen redden. Kouwerve ging ten onder tijdens de stormvloeden van 1530 en 1532.
Kreke	Dorp in het Verdronken Land van Reimerswaal. Het lag ten westen van Bergen op Zoom aan de linkeroever van de Schelde. Kreke ging ten onder tijdens de stormvloeden van 1530 en 1532.
Lodijke	Dorp met kasteel in het Verdronken Land van Reimerswaal. Het ging, door een bestuurlijke blunder, ten onder tijdens de stormvloeden van 1530 en 1532. Kervinck van Reimerswaal heer van Lodijke wilde graag een haven bij het dorp. Hij dacht dat een schurende geul die was ontstaan bij een dijkdoorbraak hem die haven zou geven. De geul schuurde zowel het kasteel als het dorp weg. Ter plaatse heet het water nu het Gat van Lodijke. Duikers vonden er enkele jaren geleden resten van het kasteel terug.
Looketers	Gehucht bij het dorp Steelvliet in het Verdron-ken Land van Reimerswaal. Looketers ging door de vloeden van 1530 en 1532 verloren.
Lookshaven (ook Laoxhaven)	Verdronken dorp dat aan de zuidkust van Schouwen lag. Het werd tussen 1500 en 1550 buitengedijkt en verdween in de Oosterschelde.
Mare	Verdronken dorp ten noordwesten van Rilland. Het lag ongeveer op de plaats van de huidige Stationsbuurt. Het dorp Mare dateert uit de dertiende eeuw. Het werd rond 1280 voor het eerst genoemd. Het dorp verdronk op zaterdag 5 november 1530.
Michielsdorp
Miehole	Gehucht in het Verdronken Land van Reimerswaal
Moerkerke	Verdronken dorp in de Braakman. Moerkerk was een wegdorp ten zuiden van Biervliet, een strat met een weerszijden huizen en boerderijen. Het dorp verdronk in 1488.
Moggershil	In 1570 verdronken nederzetting op een eilandje ten westen van Tholen.
Monster	Verdwenen dorp op het voormalige eiland Borssele. De naam Monster is afgeleid van Monasterium: klooster. Monster verdronk tijdens de stormvloeden van 1530 en 1532. Ongeveer op de plaats van Monster ligt nu het dorp Borssele.
Namen	Voormalig dorp in het Verdronken Land van Saeftinghe. Namen ging in 1715 ten onder. De toren van het dorp bleef nog lange tijd staan om te dienen als baken voor de scheepvaart. Alleen de torenklok van het verdronken dorp overleefde uiteindelijk de ondergang. De klok, in 1664 in Amsterdam gegoten, hangt nu in de toren van Graauw.
Niekerke (ook Nieuw-Moerkerke of Nieuwerkerke)	Verdronken dorp in de Braakman. De kerk van Niekerke lag tussen Mauritsfort en Sluiskil. In 1393 overspoelde een stormvloed het dorp. De laatste melding van de naam Niekerke dateert uit 1404.
Nieuwkapelle	Verdronken dorp aan de monding van de Hinkelinge ten zuiden van Kruiningen. Het dorp lag in de in 1327 bedijkte Middenhinkelingepolder. Bij overstromingen in de zeventiende eeuw ging het dorp verloren.
Nieuwerkerk	Verdronken dorp in West-Zeeuws-Vlaanderen. Het lag tussen Oostburg en Groede aan de Nieuwerkerke kreek. Het dorp bestond al in 1197. Bij de Allerheiligenvloed in 1770 leed het dorp schade. Opzettelijk onder water zetten tijdens de Tachtigjarige Oorlog zorgde er voor dat Nieuwerkerke van de aardbodem werd gespoeld.
Nieuwerkerke	Verdronken dorp bij Arnemuiden.
Nieuwkerke	Verdwenen dorp in het Verdronken Land van Reimerswaal. Als parochie werd het in 1240 vermeld. De kerk ter plaatse was een afsplitsing van de parochie van Lodijke. Nieuwkerke ging in 1530 ten onder. De toren bleef nog lang een baken in het overstroomde land.
Nieuw-Everinge	Rond 1500 stichtten de bewoners van het verdronken Oud-Everinge, op Zuid-Beveland, een nieuw dorp. Dat dorp liep bij de stormvloed van 1530 onder water en moest worden ontruimd. Rond 1600 verdween het voorgoed in de Westerschelde
Nieuwlande	Dorp in het Verdronken Land van Reimerswaal, vijfhonderd meter van de dijk van het huidige Zuid-Beveland. Het werd in 1242 al als Terra Nova vermeld. Nieuwlande ging ten onder tijdens de stormvloeden van 1530 en 1532. De bewoners moeten vrome lieden geweest zijn. Daardoor werd Nieuwland een lustoord voor schatgravers geweest. Ze vonden er zeshonderd zogenaamde pelgrimstekens. Vaak nogal scabreuze ornamenten met fallussymbolen. Deze bedevaartsouvenirs werden opgekocht door de verzamelaar Van Beuningen. Ze bevinden zich nu in het museum Boymans-Van Beuningen Puin en fundamenten van Nieuwlande komen bij eb nog altijd boven water. Het is verboden gebied.
Nummer Zes	Buurtschap bij uitwateringssluis in de buurt van Hoofdplaat. Nummer Zes verdween in 1808 in de golven van de Westerschelde.
Nyenvliet	Gehucht op Noord-Beveland. Nyenvliet lag ten noordoosten van Wissenkerke op Noord-Beveland. Het gehucht ging onder tijdens de stormvloed van 1530.
Offliet	Verdronken dorp op Noord-Beveland. Het dorp Offliet komt in de archieven voor van 1395 tot 1460. Mogelijk is Offliet hetzelfde dorp als Grutersdijc. Waar Grutersdijc gelegen heeft is niet bekend.
Onze Lief Vrouw op Zee	Voormalig buurtschap bij Renesse. Ging door de oprukkende zee, overstuiving van de duinen verloren.
Oostende	Verdronken dorp ten noordoosten van Hoedekenskerke. In de vijftiende eeuw voerde het dorp een voortdurende strijd tegen de oprukkende Honte (Westerschelde). In de winter van 1520/1521 werd Oostende opgegeven en buitengedijkt.
Oostkerke	Verdronken dorp op het voormalige eiland Borssele. Oostkerke behoorde tot het bisdom Utrecht. Het dorp ging in 1530 ten onder.
Oostkerke	Ongeveer op de plek waar nu Wolphaartsdijk ligt, lag in de Middeleeuwen een dorp dat Oostkerke heette. Het verdronk in 1334.
Oostmanskerke (ook Ozemanskerke)	Verdronken dorp ten zuidoosten van Schoondijke in Zeeuws-Vlaanderen. De kerk van het dorp wordt in 1150 vermeld. In 1391 is er sprake van sloop van de kerk.